Bij osteoporose (en soms ernstige osteopenie) kan medicatie nodig zijn om botverlies te vertragen of nieuwe botaanmaak te stimuleren. Er zijn verschillende soorten medicijnen beschikbaar – in pilvorm, via injecties of als infuus. In dit artikel geven we een overzicht van de meest gebruikte medicatie, met uitleg over de werking, voor- en nadelen en merknamen.
Let op: dit artikel is bedoeld ter informatie. De keuze voor medicatie is altijd maatwerk en gebeurt in overleg met je arts.
1. Bisfosfonaten
Wat doen ze?
Bisfosfonaten remmen de afbraak van botweefsel door osteoclasten (botafbrekende cellen). Hierdoor neemt de botdichtheid toe en daalt het risico op botbreuken.
Toedieningsvorm
- Tabletten (dagelijks, wekelijks of maandelijks)
- Infuus (1x per jaar of per kwartaal)
Bekende middelen & merknamen
| Stofnaam | Merknamen |
|---|---|
| Alendroninezuur | Fosamax, Tevanate |
| Risedroninezuur | Actonel, Risendros |
| Ibandroninezuur | Bonviva (tablet of infuus) |
| Zoledroninezuur | Aclasta (infuus) |
Voordelen
- Verlagen het risico op wervel- en heupfracturen
- Goed onderzocht en vaak eerste keus
- Langdurig effect, zelfs na stoppen
Nadelen / bijwerkingen
- Maag- en slokdarmklachten (vooral bij pillen)
- Spier- of gewrichtspijn
- Zeldzaam: kaakbotproblemen (osteonecrose) of atypische dijbeenfracturen bij langdurig gebruik
- Infuus kan tijdelijke griepachtige klachten geven
Belangrijk: Niet iedereen ervaart bijwerkingen. In veel gevallen wegen de voordelen zwaarder, vooral bij hoog fractuurrisico.
2. Denosumab (Prolia®)
Wat doet het?
Denosumab is een injectie die het botverlies remt door een eiwit (RANKL) te blokkeren dat osteoclasten activeert. Hierdoor wordt botafbraak sterk verminderd.
Toedieningsvorm
- Injectie onder de huid, 1x per 6 maanden
Merknaam
- Prolia®
Voordelen
- Effectiever dan bisfosfonaten bij sommige patiënten
- Werkt goed bij ouderen of mensen met nierproblemen
- Gebruiksvriendelijk: 2 prikken per jaar
Nadelen / bijwerkingen
- Botafbraak kan snel terugkeren na stoppen → altijd opvolgbehandeling nodig
- Spier- en gewrichtspijn
- Zeldzaam: infecties of kaakbotproblemen
- Lage calciumspiegels bij mensen met tekort (controle vooraf nodig)
3. Teriparatide (Forsteo®) en Abaloparatide
Wat doen ze?
Deze medicijnen stimuleren de aanmaak van nieuw bot door osteoblasten (botopbouwende cellen). Het zijn eigenlijk ‘botopbouwers’ in plaats van ‘botremmers’.
Toedieningsvorm
- Dagelijkse injectie onder de huid (tot max. 2 jaar)
Merknamen
- Forsteo® (teriparatide)
- Eladynos® (abaloparatide – nog beperkt beschikbaar)
Voordelen
- Geschikt bij ernstige osteoporose of meerdere breuken
- Actieve opbouw van nieuw botweefsel
Nadelen / bijwerkingen
- Dagelijks prikken
- Misselijkheid, duizeligheid, soms spierpijn
- Hoge prijs (soms beperkt vergoed)
- Na afloop is vervolgbehandeling nodig om het nieuwe bot vast te houden
4. Romosozumab (Evenity®)
Wat doet het?
Romosozumab remt botafbraak én stimuleert botopbouw tegelijk, door het eiwit sclerostine te blokkeren.
Toedieningsvorm
- Maandelijkse injecties (2 tegelijk) gedurende 12 maanden
Merknaam
- Evenity®
Voordelen
- Dubbele werking: opbouw en remming
- Snelle verbetering van botdichtheid
- Handig toedieningsschema (1x per maand)
Nadelen / bijwerkingen
- Alleen geschikt voor specifieke groepen
- Kans op bijwerkingen aan hart- en bloedvaten (voorzichtig bij hartziekte)
- Duur en niet voor iedereen vergoed
Samenvattend overzicht medicatie
| Medicijn | Werking | Vorm | Frequentie | Merknaam(en) |
|---|---|---|---|---|
| Alendronine | Remt botafbraak | Tablet | 1x per week | Fosamax, Tevanate |
| Zoledronine | Remt botafbraak | Infuus | 1x per jaar | Aclasta |
| Denosumab | Remt botafbraak | Injectie | 1x per 6 maanden | Prolia |
| Teriparatide | Stimuleert botaanmaak | Injectie | Dagelijks (max. 2 jaar) | Forsteo |
| Romosozumab | Stimuleert & remt | Injecties | Maandelijks | Evenity |
Tot slot: maatwerk is belangrijk
De keuze voor medicatie hangt af van:
- Je leeftijd
- Je risico op botbreuken
- Eerdere breuken of niet
- Eventuele bijwerkingen
- Andere aandoeningen of medicatie
Niet iedereen reageert hetzelfde op een middel. Wat bij de één goed werkt, kan bij een ander minder effect geven. Bespreek daarom altijd met je arts welke behandeling bij jou past, en wees niet bang om vragen te stellen.
Er bestaat geen wondermiddel voor iedereen, maar er zijn wél veel goede opties die kunnen helpen om je botten sterk te houden.