De overgang is een natuurlijke fase in het leven van iedere vrouw, maar brengt ook veranderingen met zich mee – niet alleen in je hormonen, maar ook in je botten. Tijdens en na de overgang neemt het risico op botontkalking (osteopenie of osteoporose) sterk toe. In dit artikel lees je hoe dat komt, wat je kunt doen om je botten sterk te houden, en waarom hormoontherapie (HRT) in sommige gevallen verstandig is.

Wat gebeurt er tijdens de overgang?

Tijdens de overgang (menopauze) daalt de productie van het hormoon oestrogeen. Dit vrouwelijke hormoon speelt een belangrijke rol in de opbouw en het behoud van botmassa.

Zolang er voldoende oestrogeen aanwezig is, wordt het evenwicht tussen botopbouw en botafbraak goed in stand gehouden. Maar als het oestrogeenniveau daalt, verschuift dit evenwicht. De botafbraak versnelt, terwijl de opbouw afneemt.

ℹ️
Gemiddeld verliezen vrouwen na de overgang 2 tot 5% botmassa per jaar, vooral in de eerste jaren.

Gevolgen voor je botten

  • Verhoogde kans op osteopenie of osteoporose
  • Groter risico op botbreuken, vooral in wervels, pols en heup
  • Minder sterke botstructuur en tragere herstel na een breuk

Vervroegde overgang en POF

Sommige vrouwen komen al vóór hun 40e in de overgang. Dit wordt vervroegde overgang genoemd. Bij Premature Ovarian Failure (POF) stoppen de eierstokken al op jonge leeftijd met het aanmaken van oestrogeen en progesteron.

Vrouwen met POF of een vervroegde overgang lopen een extra groot risico op botontkalking, omdat hun botten veel langer zonder oestrogeen moeten functioneren. Zonder behandeling kan dit op termijn leiden tot ernstige osteoporose.

Hormoontherapie (HRT) bij vervroegde overgang

Bij vrouwen met vervroegde overgang wordt vrijwel altijd geadviseerd om Hormonale Substitutietherapie (HRT) te nemen, minstens tot de natuurlijke overgangsleeftijd (rond de 50 jaar).

HRT vult de ontbrekende oestrogenen aan en helpt:

  • Botverlies af te remmen
  • Hart- en bloedvaten te beschermen
  • Opvliegers en andere klachten te verminderen

Overleg altijd met je arts of een specialist over het starten of voortzetten van HRT.

Wat kun je zelf doen voor sterke botten?

Ook na de overgang kun je actief werken aan je botgezondheid. De volgende factoren maken een groot verschil:

1. Beweeg dagelijks

  • Doe krachttraining, wandel, of traploop
  • Vermijd langdurig zitten
  • Train je evenwicht om vallen te voorkomen
Lees meer over beweging & sport

2. Eet botversterkende voeding

  • Calcium: uit zuivel, groene groenten, noten, sesam
  • Vitamine D: via zonlicht of supplementen
  • Eiwitten: belangrijk voor spierkracht én botonderhoud
  • Magnesium en vitamine K2: ondersteunend voor opname en balans
Lees meer over voeding & supplementen

3. Gebruik eventueel supplementen

Heb je een verhoogd risico of eet je weinig zuivel? Dan kan aanvulling met calcium, vitamine D, K2, magnesium of collageen zinvol zijn.

Supplementen advies

4. Laat je botdichtheid meten

Heb je al een breuk gehad, POF, familiaire osteoporose of gebruik je medicatie zoals prednison? Dan kan een DEXA-scan zinvol zijn om je botdichtheid in kaart te brengen.

Conclusie

De overgang is een belangrijk keerpunt in de gezondheid van je botten. Door de daling van oestrogeen neemt het risico op osteopenie en osteoporose toe. Vrouwen met een vervroegde overgang of POF lopen extra risico en doen er verstandig aan om met hun arts te praten over HRT.

Daarnaast kun je met een gezonde leefstijl, voldoende beweging, goede voeding en gerichte supplementen zelf veel doen om je botten sterk te houden – ook na de overgang.